South Wales Police Museum

Sefydlwyd yr Amgueddfa ym 1950 gan Ddirprwy Brif Gwnstabl Cwnstablaeth Morgannwg, Mr Edward Ronald Baker. Ag yntau’n hanesydd brwd, fe deimlai Baker fod treftadaeth a thraddodiadau’r llu mewn perygl o ddiflannu a bod hyn yn ei dro’n arwain at ddiffyg hunaniaeth a balchder ymysg swyddogion heddlu’r pryd. Diolch i feddwl chwim Baker, mae’r arteffactau o lu Morgannwg a welwn ni o’n cwmpas yma wedi eu harbed rhag eu distrywio fel y digwyddodd i rai’n perthyn i luoedd eraill wrth i ofod storio fynd yn brin.

Ers i Gwnstablaeth Morgannwg, Dinas Caerdydd, Bwrdeistref Abertawe a Bwrdeistref Merthyr Tudful ymuno i ffurfio Cwnstablaeth De Cymru (a newidiwyd i Heddlu De Cymru yn 1986), mae’r Amgueddfa wedi ymdrechu i gasglu a chofnodi hanes y lluoedd hyn i gyd.

Mae’r Amgueddfa’n adrodd hanes Plismona yn Ne Cymru o Oes y Celtiaid hyd y presennol. Ymysg nodweddion yr oriel mae ail-gread o gell Heddlu Fictoraidd (gan gynnwys carcharor preswyl!), Ystafell Gyhuddo Edwardaidd, Diorama o’r Ail Ryfel Byd yn dangos golygfa o’r 'Blitz', mygydau nwy prin a ffon rhingyll yn perthyn i’r plismon a arestiodd Dic Penderyn.

Heddiw mae Amgueddfa Heddlu De Cymru’n gartref i un o’r casgliadau mwyaf o bethau cofiadwy yn ymwneud â’r heddlu y tu allan i Lundain. Ei brif nod yw darparu gwasanaeth cysylltiadau cyhoeddus ar ran y llu. I’r diben hwn mae’r Amgueddfa’n gweithio’n agos gydag ysgolion ledled De Cymru, gan gynnig teithiau a gweithgareddau wedi sy'n gysylltiedig â’r Cwricwlwm Cenedlaethol. Mae hyn yn cynnwys yr Heddlu Fictoraidd, sy’n defnyddio enghraifft byw i ddangos bywyd plismon ym Merthyr yn yr 1860au, a swyddogaeth estynedig yr heddlu yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Mae’r Amgueddfa’n derbyn grwpiau ar gyfer ymweliadau cyffredinol ond iddynt drefnu ymlaen llaw.